___ میدان منعطف بشیکتاش – براساس تئوری دیوید هاروی
استانبول، ترکیه
آرمین فرشاد | عمر رشید عمر
پروژه مطالعاتی بر اساس تئوری Right To THe City از David Harvey
2023
این پروژه به بررسی این موضوع میپردازد که چگونه فضاهای شهری میتوانند توسط مردم، و نه صرفاً نیروهای سرمایهمحور، شکل بگیرند. در واکنش به سلطه منافع اقتصادی بر برنامهریزی شهری، این طرح یک ساختار انعطافپذیر و ماژولار را پیشنهاد میدهد که مشارکت عمومی را در فرآیند شکلدهی به محیط تشویق میکند. با الهام از دیدگاه دیوید هاروی درباره «حق بر شهر»، این طرح چشماندازی از فضایی شهری را ترسیم میکند که در آن افراد بتوانند بهطور فعال در خلق و دگرگونی آن سهیم باشند.
تحلیل رفتار عمومی در میدان اسکله بشیکتاش با هدف درک نیازهای مردم انجام میشود. این تحلیل کمک میکند تا الگوهای رفتوآمد، تعاملات اجتماعی، زمانهای اوج حضور و نحوه استفاده افراد از فضا شناسایی شود و بر اساس آن طراحیهایی صورت گیرد که با نیازها و خواستههای واقعی کاربران همراستا باشد.
هویت شهری و رفتار عمومی در این مطالعه نقش کلیدی دارند، با توجه به نقش حیاتی منطقه بشیکتاش بهعنوان یک گره حملونقلی و پل ارتباطی میان بخشهای اروپایی و آسیایی استانبول.


بشیکتاش یکی از قدیمیترین مناطق مسکونی استانبول است که به دلیل تنوع فرهنگی و اهمیت آن بهعنوان یک مرکز تجاری بهویژه به واسطه اسکله، شناخته میشود. در سال ۲۰۰۰، سازمان Project for Public Spaces کیفیت فضایی میدان بشیکتاش را بر اساس شاخصهایی مانند دسترسیپذیری، کاربری، اجتماعی بودن و راحتی مورد ارزیابی قرار داد. در این ارزیابی، هر شاخص از بازه -۲ تا +۲ امتیازدهی شد. مجموع امتیاز ۳۲ نشاندهنده کیفیت عالی فضا است، در حالی که امتیاز ۵ بیانگر شرایط بسیار نامطلوب میباشد.
سلطه سرمایهداری و فرسایش فضای عمومی: تحلیل فضایی میدان اسکله بشیکتاش
تحلیل سایت میدان اسکله بشیکتاش نشان میدهد که کارکردهای خصوصیشده و تجاری بر این فضا غالب شدهاند. فضاهای کلیدی مانند دانشگاه BAU، کافهها و موزهها بخش قابل توجهی از زمین عمومی ارزشمند را اشغال کردهاند، که این موضوع باعث محدود شدن دسترسی و اولویت یافتن فعالیتهای مصرفمحور شده است.
زیرساختهای مرتبط با وسایل نقلیه—از جمله جادهها، پارکینگها و ایستگاههای اتوبوس—بافت سایت را بیشتر برای عبور و مرور طراحی کردهاند تا تعامل اجتماعی. این الگو بازتابی از یک مدل برنامهریزی سرمایهمحور است که تحرک و مصرف را به شمولپذیری و طراحی انسانمحور ترجیح میدهد. دایرههای قرمز بر روی نقشه، نقاط ازدحام و کنترل را نشان میدهند، بهویژه در نزدیکی مراکز حملونقل. این مناطق استفاده خودجوش و آزاد از فضا را محدود کرده و حرکت افراد را از طریق مناطق تجاری هدایت میکنند، که نتیجهاش کاهش فرصتهای استفاده دموکراتیک از فضا است.
نشانههای سنتی مانند مسجد سینان پاشا به حاشیه رانده شدهاند و میان فضاهایی که تحت سلطه خودروها هستند، محصور ماندهاند. فضاهای عمومی مجاور مانند پارک وودافون و محوطه دولماباغچه نیز از یکدیگر جدا افتادهاند و تواناییشان برای ایفای نقش بهعنوان فضاهای جمعی فراگیر، تضعیف شده است. در مجموع، میدان بازتابی از اولویتهای فضایی سرمایهداری است که دسترسی برابر و امکان بیان عمومی را محدود میکند. اگرچه برخی عناصر جمعی همچنان باقی ماندهاند، اما بیشتر فضای میدان در خدمت منافع خصوصی قرار گرفته و این موضوع، نیاز به طراحی شهری عادلانهتر و فراگیرتر را برجسته میسازد.

کَپ (درپوش) برای پوشاندن شکافها به کار میرود و از همین روش برای ایجاد سطوحی مانند زیرزمینها، فضاهای نشیمن، میزها یا جعبههای گل استفاده میشود.
فرمهای قابل گسترش و بازپیکربندی ماژول محدود به این نمونهها نیستند. یکی از جنبههای کلیدی انعطافپذیری این پروژه، قابلیت حفظ این فرمها در نواحی باز یا حذف کامل آنها از سطح میدان است.





___ افتخار همکاری ___
در صورت علاقهمندی به همکاری در پروژههای معماری و طراحی لطفا از بخش تماس با من، در ارتباط باشید.
___ کپی رایت، احترام به حقوق معنوی ___
مفتخرم که آثار من را مشاهده کردید. هر هنر و مهارتی ضمن تلاش های بسیار بدست می آید.
لطفا حامی حقوق معنوی یکدیگر باشیم. (آرمین فرشاد)
